Từ ký ức trận lũ đến ý tưởng cơ khí
Tốt nghiệp ngành tự động hóa, Trường Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh năm 2007, anh Đào có nhiều năm làm việc tại miền Nam trước khi trở về Huế mở xưởng cơ khí. Trong ký ức của anh, trận lũ lịch sử năm 1999 vẫn còn nguyên những hình ảnh khó quên. Khi nước tràn vào nhà, gia đình anh phải leo lên mái để tránh lũ. Nhiều tài sản bị ngập, cuốn trôi hoặc hư hỏng. Những trải nghiệm ấy khiến anh thấu hiểu những khó khăn mà người dân vùng thấp thường phải đối mặt mỗi khi mùa mưa lũ đến. “Cứ đến mùa mưa lũ, nhìn bà con tất bật di chuyển đồ đạc, tôi lại nghĩ phải có cách nào đó để việc này đỡ vất vả hơn”, anh Đào chia sẻ.
Ý tưởng chế tạo bè phao đến với anh trong một chuyến công tác, khi phát hiện những cụm phao nổi từng được sử dụng để đỡ hệ thống sục khí, cung cấp oxy cho ao nuôi tôm bị bỏ đi sau thời gian dài sử dụng. Nhận thấy các khối phao có kết cấu tương đối bền và được bố trí sẵn những vị trí liên kết, anh nghĩ đến việc tận dụng chúng để tạo ra một mặt nổi phục vụ nhu cầu kê đặt đồ đạc khi ngập lụt.
Với kiến thức tự động hóa và kinh nghiệm cơ khí, anh lựa chọn phương án kết hợp các khối phao với khung kim loại, sử dụng bu lông, đai ốc để liên kết các bộ phận. Cách làm này hướng đến sự đơn giản, dễ tháo rời và thuận tiện khi cất giữ sau mùa lũ.
Theo thiết kế ban đầu, một bè phao gồm 3 tấm phao nổi, 4 thanh sắt và 24 bu lông, đai ốc. Khung có kích thước dài khoảng 1,6m, rộng 1m; các thanh kim loại tạo thành bộ phận liên kết, còn những khối phao đảm nhiệm chức năng tạo lực nổi. Tận dụng các lỗ liên kết có sẵn trên phao giúp giảm bớt công đoạn gia công. Sau khi hoàn thiện mẫu thử, anh Đào quay video hướng dẫn lắp ráp, giới thiệu cấu tạo và chia sẻ ý tưởng trên mạng xã hội.
Hướng đến nhu cầu thực tế
Thay vì tập trung thương mại hóa sản phẩm, anh Đào lựa chọn chia sẻ cách làm cho những người có nhu cầu. Người ở gần có thể đến xưởng tìm hiểu trực tiếp. Với người ở xa hoặc không có điều kiện tự gia công, anh hỗ trợ thông qua đội ngũ thợ tại xưởng, chủ yếu thu chi phí vật liệu, không tính tiền công.
Câu chuyện của anh Đào thu hút sự quan tâm của những người thường xuyên sống trong cảnh ngập lụt. Anh Nguyễn Văn Thịnh, trú tại tổ dân phố Ngọc Anh, phường Mỹ Thượng, là một trong những người đang tìm hiểu cách tự lắp ráp bè phao theo hướng dẫn này.
Sau khi biết đến ý tưởng của anh Đào, anh Thịnh đặt mua 3 tấm phao trên mạng, dự định tự gia công phần khung và lắp ghép để tìm phương án bảo vệ đồ dùng trong gia đình. Anh Thịnh chia sẻ: “Nhà tôi ở vùng thấp nên cứ mưa lũ là nước lại vào. Có những đợt phải kê dọn đồ đạc rất vất vả. Nếu có bè phao, tôi có thể đặt những vật dụng phù hợp lên trên, đến khi nước rút thì đưa xuống, đỡ phải khuân vác nhiều lần”.
Tuy nhiên, khả năng ứng dụng thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là tải trọng cho phép, độ ổn định và điều kiện sử dụng. Kích thước bè, đặc tính của từng khối phao, độ bền của khung và các mối liên kết đều ảnh hưởng đến khả năng chịu tải. Khi tải trọng phân bố không đều, bè có thể nghiêng; nếu vượt quá khả năng chịu tải hoặc mất ổn định, nguy cơ lật và chìm có thể xảy ra.
Theo TS Huy, nếu chi phí chế tạo khoảng 1 triệu đồng và có khả năng sử dụng trong nhiều năm, đây là mức đầu tư mà người dân có thể cân nhắc. Dẫu vậy, chi phí thấp và khả năng tháo lắp thuận tiện chỉ là những ưu điểm ban đầu; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào độ kiểm chứng.