Tôi nghĩ, đó là một dạng “công viên bỏ túi” đang xuất hiện khá phổ biến ở nhiều đô thị trong nước, đặc biệt là những thành phố lớn. Gọi là “bỏ túi” bởi đây là những không gian có diện tích nhỏ (thường dưới 1.000m²), tận dụng các khoảng trống giữa những tòa nhà, các góc đường, vòng xoay hoặc khu đất công bị lãng quên. Ở Huế, mô hình này còn mang một tên gọi thân thương và đầy ý nghĩa, những “Điểm xanh văn hóa”, ra đời gắn liền với phong trào chỉnh trang đô thị, mở rộng mảng xanh và làm đẹp các tuyến phố.
 |
| Những “Điểm xanh văn hóa”, ra đời gắn liền với phong trào chỉnh trang đô thị, mở rộng mảng xanh và làm đẹp các tuyến phố. Ảnh minh họa: QT |
Rồi đây, lịch sử sẽ ghi nhận rõ ràng hơn về quá trình hình thành mô hình này, nhưng tôi vẫn tin rằng, thời điểm ra đời của những “Điểm xanh văn hóa” đầu tiên ở Huế gắn với việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 05 - NQ/TU của Thành ủy Huế (cũ) về “Tuyên truyền, giáo dục, phát huy giá trị đạo đức, lối sống và phong tục, tập quán Huế đặc sắc gắn với xây dựng nếp sống văn minh đô thị”. Để nghị quyết không chỉ nằm trên giấy, thành phố Huế lúc bấy giờ đã tìm kiếm cách làm sáng tạo, biến các tiêu chí xây dựng "nếp sống văn minh" thành các công trình hiện hữu. Đó là lúc mô hình "Điểm xanh văn hóa" đầu tiên ra đời, và đến nay đã có hàng chục công trình như thế.
Ấn tượng đặc biệt ở Huế chính là triết lý “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Một bãi rác tự phát hay khu đất hoang bị lấn chiếm, sau khi được san phẳng, lát gạch, trồng hoa và đặt ghế đá, có thể nhanh chóng thành một “điểm xanh văn hóa” với không gian công cộng sạch đẹp. Khi ấy, chính diện mạo khang trang của không gian góp phần nâng cao ý thức tự giác, hạn chế tình trạng vứt rác bừa bãi. Mặt khác, được thực hiện theo phương châm “lấy sức dân chăm lo cho nhân dân”, các “Điểm xanh văn hóa” tại Huế trở thành ngôi nhà chung. Người lớn có nơi tập thể dục và trò chuyện, trong khi trẻ em có không gian vui chơi an toàn và lành mạnh.
Một điểm xanh đô thị thông thường chỉ có cây xanh, có thể chủ yếu hướng đến cải thiện cảnh quan, nhưng điểm xanh tại Huế còn gắn với hai chữ “văn hóa”. Bên cạnh việc lan tỏa văn hóa ứng xử và nếp sống văn minh đô thị, nhiều điểm xanh ở Huế còn được xây dựng ngay tại các đình làng cũ (như đình làng Dương Xuân Hạ), tạo nên một không gian vừa có mảng xanh sinh thái, vừa giữ được sự tôn nghiêm, góp phần gìn giữ ký ức và di sản. Sự lan tỏa của “Điểm xanh văn hóa” do thế còn góp phần “giữ lửa” và thúc đẩy phong trào Ngày Chủ nhật xanh, một thương hiệu hành động bảo vệ môi trường mang tính biểu tượng của Cố đô Huế.