 |
| GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT. Ảnh: NVCC |
Thưa ông, kỳ thi tốt nghiệp THPT thời gian tới sẽ được Bộ GD&ĐT điều chỉnh như thế nào để vừa bảo đảm ổn định, vừa đáp ứng yêu cầu đổi mới?
Tinh thần năm 2027 là tiếp tục giữ ổn định kỳ thi tốt nghiệp THPT như các năm 2025 - 2026, đồng thời hoàn thiện thêm quy chế thi. Trọng tâm là tăng cường an ninh, an toàn bằng việc ứng dụng thêm công nghệ như camera, các hệ thống quét và những giải pháp kỹ thuật phù hợp.
Bộ GD&ĐT cũng nghiên cứu các giải pháp công nghệ nhằm hạn chế thấp nhất việc sử dụng AI để gian lận trong kỳ thi. Công tác giám sát sẽ được tăng cường thông qua việc huy động thêm lực lượng từ các trường đại học và các đơn vị tham gia kiểm tra chéo.
Kỳ thi hướng đến ba mục tiêu: công nhận tốt nghiệp THPT; đánh giá chất lượng dạy và học; đồng thời tạo cơ sở dữ liệu phục vụ tuyển sinh đại học. Vì vậy, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm kỳ thi diễn ra công bằng, khách quan và chất lượng.
Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là một thay đổi lớn. Bộ GD&ĐT đang chuẩn bị cho lộ trình này như thế nào?
Thi trên máy tính là một bước ứng dụng công nghệ trong tổ chức kỳ thi. Nhiều nước đã thực hiện hình thức này. Việt Nam cũng đã thử nghiệm từ năm 2024 và tiếp tục triển khai trong năm 2025 - 2026.
Tuy nhiên, khi chuyển sang thi trên máy tính, hai nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là công bằng và chất lượng. Không thể chỉ vì ứng dụng công nghệ mà bỏ qua điều kiện thực tế giữa các vùng miền, các trường. Vì vậy, việc triển khai phải có lộ trình, thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi thực hiện đồng bộ.
Theo định hướng hiện nay, năm 2027 chưa lấy kết quả mà sẽ thử nghiệm. Thành phố Huế cũng là địa phương Bộ GD&ĐT chọn để thử nghiệm. Năm 2028 và 2029 tiếp tục thí điểm, từng bước tiến tới triển khai đồng bộ.
 |
| Học sinh tham gia kỳ thi thử tốt nghiệp THPT trên máy tính năm 2026. Ảnh: Trang Hiền |
Cùng với đổi mới kỳ thi tốt nghiệp, Bộ GD&ĐT định hướng giảm phương thức tuyển sinh đại học. Điều này nhằm giải quyết vấn đề gì?
Tinh thần chung của Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (ban hành ngày 22/8/2025) và chỉ đạo của Trung ương là tiếp tục nâng cao chất lượng đầu vào và đầu ra của giáo dục đại học, trong đó phải đo được chuẩn đầu ra của sinh viên.
Hai nguyên tắc quan trọng trong tuyển sinh là công bằng và chất lượng. Muốn bảo đảm hai yêu cầu này, cần giảm bớt các phương thức tuyển sinh để kết quả tuyển sinh có thể đánh giá tương đối đồng đều giữa các thí sinh.
Ví dụ, cùng một ngành đào tạo nhưng có nhiều phương thức tuyển sinh thì các phương thức đó phải có chất lượng tương đương. Nếu không, rất khó bảo đảm chất lượng đồng đều của sinh viên cùng học một ngành.
Vì vậy, Bộ đang sửa đổi quy chế tuyển sinh đại học theo hướng tiếp tục giảm phương thức tuyển sinh, đồng thời nâng chất lượng ngưỡng đầu vào.
Đối với chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS, tinh thần là khi đã quy đổi thành điểm để phục vụ tuyển sinh thì không cộng thêm điểm thưởng lần thứ hai. Chẳng hạn, điểm IELTS được quy đổi thành mức điểm tương ứng thì đó là điểm thay thế điểm ngoại ngữ theo quy định. Việc học ngoại ngữ vẫn được khuyến khích, nhưng mục tiêu là sử dụng trong học tập và công việc chứ không chỉ để lấy điểm tuyển sinh.
Khi phương thức tuyển sinh đại học và kỳ thi tốt nghiệp thay đổi, việc kiểm tra, đánh giá ở bậc phổ thông cần thay đổi ra sao để bảo đảm kết quả thực chất?
Kiểm tra, đánh giá cần được nhìn trong một chuỗi thống nhất, gồm kiểm tra thường xuyên; kiểm tra, đánh giá định kỳ, cuối kỳ, cuối cấp và thi tốt nghiệp; sau đó là xét tuyển sinh đại học. Các khâu này phải logic và khớp nối với nhau, hướng đến yêu cầu học thật, thi thật và chất lượng thật.
Một giải pháp quan trọng là xây dựng ngân hàng đề thi chung cho các lớp ở bậc THPT. Giáo viên vẫn giảng dạy theo chương trình, nhưng việc đánh giá cần có mặt bằng chung để so sánh kết quả giữa các lớp, các trường và các cơ sở giáo dục.
Ngân hàng đề chung có thể bảo đảm công bằng trong đánh giá học sinh, giúp việc dạy và học bám sát chương trình, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu để đánh giá giữa các cơ sở giáo dục và giáo viên. Đây cũng là một giải pháp góp phần giảm áp lực học thêm khi giáo viên không đồng thời đảm nhiệm cả việc dạy, ra đề và chấm thi.
Bộ GD&ĐT cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tăng cường đánh giá trên máy tính. Đây cũng là bước chuẩn bị cho lộ trình thi tốt nghiệp THPT trên máy tính.
Về lâu dài, xu hướng là sử dụng kết quả học tập của cả ba năm THPT cùng kết quả thi cuối cấp để xét tốt nghiệp. Việc thi theo hướng tăng cơ hội lựa chọn môn cũng giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp với định hướng học tập và tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, tất cả phải được triển khai theo lộ trình, trước mắt thử nghiệm từ năm 2027 và tiếp tục thí điểm trong các năm 2028 - 2029.
Để lộ trình này thực hiện hiệu quả, Bộ GD&ĐT và các địa phương cần chuẩn bị những gì, nhất là về hạ tầng và tổ chức thực hiện?
Trách nhiệm giữa Bộ GD&ĐT và địa phương được phân định tương đối rõ. Bộ GD&ĐT tập trung xây dựng thể chế, thông tư, ngân hàng câu hỏi, cấu trúc đề thi, hạ tầng phần mềm, đồng thời kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.
Địa phương chịu trách nhiệm tổ chức kỳ thi, triển khai ngân hàng câu hỏi, coi thi, chấm thi, đánh giá kết quả, xét tốt nghiệp và đối sánh kết quả giữa các lớp, trường và cơ sở giáo dục. Công việc này phải được thực hiện thường xuyên, không chỉ khi kỳ thi diễn ra.
Đối với lộ trình thi trên máy tính, các địa phương phải chủ động đầu tư hạ tầng. Hằng năm, cần có kế hoạch hỗ trợ các trường về máy tính, hệ thống công nghệ và hạ tầng phục vụ kiểm tra, đánh giá trên máy tính. Các địa phương cũng cần phối hợp với HĐND để có cơ chế, nghị quyết phù hợp cho đầu tư cơ sở vật chất.
Điều quan trọng là phải tính đến điều kiện thực tế của từng vùng, từng trường và từng học sinh. Ứng dụng công nghệ trong thi cử không phải là mục tiêu tự thân mà phải phục vụ yêu cầu cuối cùng là bảo đảm một kỳ thi công bằng, chất lượng và minh bạch cho tất cả thí sinh.
Xin cảm ơn ông!