 |
| Các thành viên HTX Nông nghiệp Mỹ Hải (xã Vinh Lộc) chuẩn bị máy móc để làm dầu lạc Mỹ Á. |
Ngại đăng ký OCOP
Tại xã Vinh Lộc, chúng tôi chứng kiến một thực tế đáng trăn trở. Mặc dù một số hợp tác xã, hộ kinh doanh loay hoay với bài toán mở rộng thị trường, tìm đầu ra bền vững cho sản phẩm, nhưng họ lại không mặn mà với việc đăng ký lại khi chứng nhận OCOP đã hết hạn.
Xã Vinh Lộc từng có 4 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP, nhưng đến nay cả 4/4 sản phẩm đều hết hạn. Trong đó, sản phẩm mắm nêm cá cơm Mệ Em đã hết hạn từ ngày 17/11/2023; cá cơm khô Mỹ Á hết hạn từ ngày 11/1/2024; dầu lạc Mỹ Á và dưa lưới Vinh Hưng hết hạn từ ngày 27/12/2025.
Ông Hoàng Minh Sang, chủ thể của sản phẩm dưa lưới Vinh Hưng chia sẻ: “Điều chúng tôi lo ngại nhất không chỉ là vấn đề kinh phí mà quy trình làm hồ sơ, thủ tục rất vất vả. Trong đợt đầu đăng ký, chúng tôi phải mất đến vài tháng chạy đi, chạy lại để làm hồ sơ. Quy trình phức tạp, trong khi nhu cầu khách hàng không đòi hỏi phải có chứng nhận OCOP. Do đó, khi bảo đảm tiêu chuẩn VietGAP, tôi vẫn chưa làm hồ sơ đăng ký lại chứng nhận OCOP”.
Không chỉ với những cá nhân, hộ gia đình làm sản phẩm mà ngay cả những hợp tác xã cũng có nhiều lo ngại. Ông Huỳnh Quốc Dũng, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Mỹ Hải chia sẻ: “Sau khi họp Hội đồng quản trị HTX, có 2 khó khăn đặt ra là kinh phí làm hồ sơ và thủ tục. Bên cạnh đó, trước đây khi làm hồ sơ, HTX được huyện Phú Lộc (cũ) hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP và được công nhận 3 sao. Chúng tôi vẫn muốn đánh giá lại, thậm chí muốn xem xét nâng hạng sản phẩm từ 3 sao lên 4 sao. Tuy nhiên, do thời gian đã lâu, hồ sơ sản phẩm OCOP của hợp tác xã hiện không còn được lưu giữ. Các thành viên của HTX chưa nắm rõ về các tiêu chí đánh giá, quy trình tham gia chương trình OCOP”, ông Dũng chia sẻ.
Từ thực tế ở xã Vinh Lộc, khi tìm hiểu ở nhiều địa phương khác, chúng tôi cũng bắt gặp câu chuyện tương tự. Tại xã Chân Mây - Lăng Cô, một số sản phẩm hết hạn chứng nhận OCOP nhưng đang trong tình trạng “lưỡng lự”, không biết có nên đăng ký lại hay “bỏ qua” cơ hội tái đăng ký. Chị Lê Thị Linh, chủ thể sản phẩm dầu tràm Trường Hải cho biết: “Theo thông tin tham khảo, chi phí các khoản để hoàn tất hồ sơ, thủ tục tiến đến chứng nhận OCOP lên đến 50 triệu đồng, trong khi thời hạn chứng nhận khá nhanh chỉ 36 tháng. Với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, khó khăn chi phí là rất lớn. Bên cạnh đó, những người ở bộ phận tư vấn hỗ trợ ở huyện trước đây nay đã chuyển công tác, hộ kinh doanh lại không rành về hồ sơ, thủ tục”.
Cùng chung quan điểm, bà Võ Thị Nhung Xuân, chủ thể sản phẩm nước mắm cốt cá cơm Xuân Anh và mực khô Xuân Anh cũng cho rằng: “Quy mô kinh doanh nhỏ, nên chi phí để thực hiện quy trình đăng ký lại sản phẩm OCOP là rào cản. Hơn nữa, do không nhanh nhạy như những người trẻ, các hộ kinh doanh mong muốn quy trình hồ sơ nhanh gọn, thời hạn có thể kéo dài lên 5 năm”.
Theo ông Hồ Đắc Thọ, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng (Sở Nông nghiệp và Môi trường), điều đáng trăn trở là nhiều chủ thể chưa “mặn mà” đăng ký lại và đây là thực tế chung ở nhiều địa phương trong cả nước. Trong lần đầu tham gia đánh giá, các chủ thể được hỗ trợ kinh phí, nhưng đăng ký lại thì không được hỗ trợ. Trước đây, khi có mô hình huyện, các địa phương thuê tư vấn hỗ trợ để giúp cho các chủ thể. Hiện nay, khi đăng ký lại, do không được hỗ trợ kinh phí, các chủ thể lại chưa nắm được cách thức, quy trình làm hồ sơ dẫn đến những lo ngại.
Tìm giải pháp hỗ trợ
Trước thực trạng 4/4 sản phẩm OCOP đã hết hạn, ông Phạm Văn Đào, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Lộc chia sẻ: “Thực hiện chương trình OCOP không chỉ phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương mà còn giúp các hộ kinh doanh, HTX nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. UBND xã đã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ Sự nghiệp công rà soát, nắm bắt tình hình và phối hợp cơ quan chức năng hỗ trợ tập huấn, hướng dẫn cho người dân, hộ kinh doanh, HTX về quy trình, hồ sơ, thủ tục”.
Ông Hồ Đắc Thọ cho biết, hiện nay, Chi cục đã làm việc với xã Vinh Lộc cùng các địa phương liên quan đến việc hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP 2026. Theo quy định, các chủ thể OCOP có sản phẩm đã hết hạn chứng nhận thì không được sử dụng giấy chứng nhận được cơ quan có thẩm quyền cấp và không được sử dụng nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm OCOP để in, dán trên bao bì, nhãn mác sản phẩm.
“Điều quan trọng là làm sao để các hộ kinh doanh, đơn vị có sản phẩm hiểu được giá trị, ý nghĩa của chứng nhận OCOP và phát huy được giá trị của chứng nhận vào hoạt động thương mại. Chi cục và các địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ, tạo mọi điều kiện để hỗ trợ, đồng hành cùng các chủ thể. Đồng thời, sẽ tiếp tục thông tin, vận động, hướng dẫn các chủ thể đăng ký, hoàn thiện hồ sơ tham gia đánh giá lại và tiếp tục nâng cấp, nâng hạng sao sản phẩm OCOP” ông Hồ Đắc Thọ nói.
Thiết nghĩ, cùng với việc hỗ trợ quy trình, ngành chức năng, các địa phương cần quan tâm nghiên cứu, có thể lồng ghép các nguồn vốn để hỗ trợ, thúc đẩy các chủ thể có sản phẩm OCOP hết hạn tham gia đánh giá lại và đánh giá mới.