 |
| Kyoto là nơi cất giữ ký ức của nước Nhật |
Đây là cách làm mà Huế nên tham khảo. Ngoài khá nhiều sự đồng dạng, cố đô Kyoto còn là thành phố kết nghĩa với Huế.
Kiểm soát chặt chẽ đô thị mới
Từ hành lang chùa Thanh Thủy - một trong 13 ngôi chùa của Quần thể Di sản Thế giới nằm trên sườn núi cao, phóng tầm mắt quan sát toàn cảnh khu trung tâm thành phố Kyoto, chỉ thấy một kiến trúc nhô cao, đó là tháp Kyoto (Kyoto Tower). Đây là công trình cao duy nhất ở Kyoto, nằm trong khu vực đô thị mới phát triển, được xây dựng từ năm 1964. Ngay từ lúc đó, việc tòa tháp cao tầng hiện đại này xuất hiện trong không gian cổ kính của cố đô đã bị dân chúng phản đối. Kể từ đó, chiều cao và hình dáng, màu sắc của các công trình kiến trúc mới đã được đặt vào sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền. Sau khi quần thể di tích Kyoto cổ được ghi danh Di sản thế giới (12/1994), việc bảo tồn các di sản này được chính phủ Nhật Bản và chính quyền Kyoto thực hiện một cách nghiêm ngặt hơn.
Vào năm 1999, một dự án phát triển muốn triển khai ở đồi Hanshoyama, nằm trong vùng đệm của chùa Jisho-ji (chùa Bạc). Theo kế hoạch, phần phía trên của sườn núi sẽ bị san phẳng và di dời để xây dựng khu dân cư. Tuy nhiên, cư dân địa phương lân cận đã phản đối gay gắt, dẫn đến một vụ kiện yêu cầu đình chỉ thi công. Đến năm 2006, quy mô của dự án đã bị cắt giảm mạnh, và các bên thống nhất phần diện tích bị đưa ra khỏi dự án sẽ được hiến tặng cho thành phố Kyoto để bảo tồn, làm không gian xanh. Một khách sạn 10 tầng từng nằm trước cổng thành Nijo-jo trước khi thành này được công nhận di sản thế giới, đã được hạ xuống còn 4 tầng khi khách sạn được tiến hành cải tạo.
Đến năm 2007, chính quyền thành phố Kyoto đã ban hành Quy định về chính sách cảnh quan mới, nhằm bảo vệ cảnh quan của các di sản. Quy định này nhằm thắt chặt giới hạn chiều cao và thiết kế công trình, khống chế quảng cáo ngoài trời, bảo tồn cảnh quan và kiểm soát tầm nhìn đến các danh thắng. Chiều cao tối đa của các công trình là 31m (quy định cũ 45m). Các loại bảng hiệu quảng cáo trên tầng cao tòa nhà và biển hiệu đèn nhấp nháy bị cấm hoàn toàn. Công trình xây dựng mới không được che khuất phong cảnh chung quanh và phía sau các danh thắng, không che khuất tầm nhìn từ các điểm quan sát được lựa chọn trên khắp thành phố.
|
| Khu đô thị hiện đại của Kyoto không có nhiều nhà cao tầng |
Mô hình quản lý di sản cần được chia sẻ rộng rãi
Bảng hiệu của hàng hóa từ khắp nơi đến Kyoto thì tự nguyện thay đổi màu sắc theo đúng quy định ở các khu bảo tồn. Đó là lý do vì sao bảng hiệu McDonald’s, 7 - Eleven, Starbucks ở Kyoto đều đổi sang gam màu trầm. Hệ thống cửa hàng tiện lợi 7 - Eleven vốn nổi tiếng với ba dải màu cam, xanh, đỏ. Tại các điểm di sản ở Kyoto, bạn sẽ thấy bảng hiệu với con số 7 và các dải màu rực rỡ được thay bằng màu nâu đất nền nã. Thậm chí, các máy bán hàng tự động, cọc tiêu giao thông, hộp thư, bốt điện thoại... cũng đổi sang màu nâu để hài hòa với không gian cổ xưa.
Vào năm 2008, toàn bộ vùng đệm và khu vực đô thị lân cận đã được chỉ định là khu vực ưu tiên của Quy hoạch Cảnh quan theo Luật Cảnh quan (ban hành tháng 6 - 2004). Tại khu vực ưu tiên này, chính quyền hỗ trợ tài chính để tài trợ một phần chi phí cải tạo, sửa đổi các công trình kiến trúc. Công tác bảo tồn cảnh quan nhờ đó được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua việc vừa tăng cường các biện pháp quản lý, vừa cung cấp các nguồn hỗ trợ.
Nhờ những quy định này, cảnh quan của thành phố Kyoto đã được cải thiện rõ rệt. Tại lễ kỷ niệm 40 năm Công ước Di sản Thế giới diễn ra tại Kyoto vào tháng 11 - 2012, chính quyền thành phố Kyoto đã chia sẻ cách bảo tồn di sản ở Kyoto và UNESCO đã xem đó như là một mô hình thực tiễn tốt nhất trong quản lý Di sản Thế giới cần được chia sẻ rộng rãi.
|
| Kyoto đang kiểm soát tốt tình trạng quá tải du khách, giữ bình yên cho di sản |
1,4 triệu dân đón 50 triệu du khách
Kyoto là thành phố du lịch đẳng cấp thế giới thu hút 50 triệu du khách mỗi năm (bao gồm khách nội địa và quốc tế). Dù rằng kho tàng văn hóa vật thể lẫn phi vật thể cùng thắng cảnh thiên nhiên của Kyoto xếp vào hạng "giàu có" hàng đầu thế giới, thì con số 50 triệu du khách/năm cũng là gánh nặng cho quần thể di sản của kinh đô cổ kính này. Gánh nặng đó cũng đè lên 1,4 triệu dân bản địa, mà biểu hiện rõ nhất là tình trạng giao thông quá tải trong các đợt cao điểm du lịch. Xe buýt công cộng vốn để phục vụ người dân đi làm, đi học thường xuyên bị quá tải bởi hành lý và lượng khách du lịch khổng lồ, khiến người bản địa không thể sử dụng. Vì vậy, chính quyền Kyoto cũng như chính phủ Nhật đã áp dụng triệt để các biện pháp cân bằng giữa bảo tồn và phát triển.
Kyoto rất vui vẻ chào đón và tôn trọng du khách, nhưng không chiều chuộng khách. Họ cung cấp cho du khách đầy đủ thông tin để thấu hiểu giá trị của di sản và cùng tham gia bảo tồn và đóng góp vào sự phát triển bền vững. Cùng với việc phục vụ khách không chê vào đâu được, thì đồng thời chính quyền cũng áp dụng những quy định nghiêm khắc. Du khách không được phép đi vào các con hẻm nhỏ thuộc khu vực tư nhân ở khu phố cổ Gion; không được tự ý chụp ảnh. Du khách tự ý đi vào các con hẻm tư nhân để chụp ảnh có thể bị phạt tiền lên đến 10.000 yên (khoảng gần 1,7 triệu VND).
Doanh thu tăng và bình yên cho di sản
Thành phố triển khai các tuyến xe buýt dành riêng du lịch kết nối thẳng từ ga Kyoto đến các điểm du lịch đông khách như chùa Bạc, chùa Vàng để giảm tải cho xe buýt dân sinh. Khuyến khích chiến dịch “Du lịch tay không”, yêu cầu du khách gửi hành lý thẳng từ sân bay về khách sạn, hạn chế mang vali lớn lên các phương tiện công cộng. Các cơ sở kinh doanh và đền chùa mở cửa sớm hơn (từ 6h sáng) hoặc mở thêm dịch vụ “Ngắm cảnh ban đêm” để giảm tải khách vào các khung giờ cao điểm.
Tóm lại, kinh doanh du lịch ở Kyoto hiện nay không còn chạy theo “số lượng” mà đã chuyển dịch sang “chất lượng cao và kiểm soát chặt”. Họ chấp nhận sàng lọc du khách, tăng giá dịch vụ (như tăng thuế lưu trú, tăng giá vé xe buýt) để giảm quy mô đám đông, nhưng vẫn đảm bảo doanh thu và giữ được sự bình yên cho cố đô. Đây là cách làm mà Huế nên tham khảo.
(Còn nữa)