Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Sáng 10/4, tiếp tục chương trình làm việc của Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các ĐBQH thảo luận tại tổ về nhiều nội dung quan trọng: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030; kế hoạch đầu tư công trung hạn; kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công; phê chuẩn quyết toán ngân sách năm 2024; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; bình đẳng giới; cùng nhiều dự thảo luật, nghị quyết quan trọng…

Đoàn ĐQBH thành phố tham gia thảo luận tại tổ 4 cùng các đoàn Khánh Hòa, Lào Cai với sự chủ trì của các đồng chí: Nghiêm Xuân Thành, UVTW Đảng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa; Nguyễn Đình Trung, UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Huế. Tham dự phiên họp còn có Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định.

Kinh tế vĩ mô ổn định nhưng đối mặt nhiều rủi ro mới

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) đánh giá cao những kết quả tích cực của nền kinh tế thời gian qua. Tuy nhiên, đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra hàng loạt thách thức trong năm 2026. Áp lực lạm phát vẫn hiện hữu khi giá đầu vào, đặc biệt là xăng dầu, biến động khó lường do xung đột địa chính trị. Sức mua trong nước chưa phục hồi mạnh, trong khi xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu.

Một vấn đề dài hạn được đại biểu Nguyễn Hải Nam đặc biệt lưu ý là nguy cơ già hóa dân số. Khi lực lượng lao động suy giảm, mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và vốn đầu tư nước ngoài sẽ bộc lộ nhiều hạn chế.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, với ba trụ cột then chốt là hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy khoa học - công nghệ.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào công nghệ cao tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp  

Liên quan đến đầu tư công, đại biểu đề cập yêu cầu cải thiện hệ số ICOR (chỉ số phản ánh hiệu quả sử dụng vốn). Hiện mức ICOR khoảng 6,4 được đánh giá là còn cao, cần giảm xuống khoảng 4,8 để nâng cao hiệu quả đầu tư. Đồng thời, phải huy động và sử dụng hiệu quả cả nguồn lực công và tư.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là hệ thống các công ty quản lý quỹ. Đây được xem là kênh dẫn vốn quan trọng, góp phần giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

“Hiện quy mô tài sản quản lý của ngành quỹ tại Việt Nam mới đạt khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Vì vậy, cần có chính sách thúc đẩy như ưu đãi thuế, mở rộng kênh phân phối chứng chỉ quỹ qua ngân hàng và đa dạng hóa các loại hình quỹ như quỹ hạ tầng, quỹ bất động sản, quỹ hưu trí”, đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh.

Cùng với đó, thị trường trái phiếu cũng cần được phát triển minh bạch, hiệu quả hơn. Quy mô hiện chỉ khoảng 30% GDP, thấp hơn nhiều so với mức 60 - 90% của các nước ASEAN. Đại biểu kiến nghị sớm xây dựng đường cong lợi suất, nâng cao thanh khoản thị trường thứ cấp và tăng cường công khai, minh bạch.

 Đại biểu Nguyễn Tiến Hùng quan tâm đến các chính sách liên quan đến xăng, dầu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Cần cơ chế linh hoạt, nhất là với thuế xăng dầu

Góp ý vào dự thảo nghị quyết về thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP. Huế cho rằng điểm hạn chế hiện nay là các luật thuế quy định mức thuế suất mang tính “cứng”, gây khó khăn cho điều hành trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Theo đại biểu Nguyễn Tiến Hùng, khi giá xăng dầu thế giới tăng hoặc giảm đột biến, việc điều chỉnh chính sách phải chờ Quốc hội ban hành nghị quyết, khiến phản ứng chính sách thiếu kịp thời.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng đề xuất Quốc hội ban hành nghị quyết theo hướng ổn định, lâu dài, quy định các nguyên tắc chung và giao thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh thuế suất trong những trường hợp cần thiết.

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị kéo dài hiệu lực của nghị quyết cho đến khi có sửa đổi các luật thuế liên quan, tránh tình trạng phải ban hành nhiều nghị quyết ngắn hạn.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam góp ý về kỹ thuật lập pháp trong dự thảo nghị quyết thuế xăng dầu. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp  

Về kỹ thuật lập pháp, đại biểu Nguyễn Tiến Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Huế đề xuất quy định rõ nguyên tắc ưu tiên áp dụng nghị quyết khi có sự khác nhau với các văn bản pháp luật khác; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong kê khai, nộp thuế.

Một đề xuất đáng chú ý là thay cụm từ “phù hợp” bằng “linh hoạt” trong một số điều khoản, nhằm nhấn mạnh yêu cầu điều hành nhanh nhạy trước biến động thị trường.

Hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả đối ngoại và khoa học - công nghệ

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung liên quan đến cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế đề nghị làm rõ nhiều nội dung để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và khả thi.

Theo đó, các khái niệm mang tính định tính như “theo yêu cầu hội nhập quốc tế” cần được cụ thể hóa bằng các tiêu chí rõ ràng, tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng.

Đại biểu Nguyễn Thanh Xuân cũng kiến nghị hoàn thiện quy định về thẩm quyền cấp hộ chiếu, tăng cường phân cấp cho Bộ Ngoại giao; đồng thời bổ sung vai trò của cơ quan đại diện trong hoạt động tương trợ tư pháp, với cơ chế phối hợp rõ ràng với các cơ quan trong nước.

Đại biểu Nguyễn Thanh Xuân đề xuất nghiên cứu triển khai hộ chiếu số, thị thực số nhằm tạo thuận lợi cho công dân trong bối cảnh chuyển đổi số. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Một điểm mới được đề xuất là nghiên cứu triển khai hộ chiếu số, thị thực số nhằm tạo thuận lợi cho công dân trong bối cảnh chuyển đổi số.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Huế tập trung vào yêu cầu cụ thể hóa quy trình bảo hộ công dân. 

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, các quy định hiện nay còn mang tính nguyên tắc, chưa đủ rõ để xử lý các tình huống khẩn cấp như công dân bị bắt giữ, bóc lột lao động.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy trình phối hợp liên ngành giữa cơ quan đại diện và các cơ quan trong nước như công an, tư pháp để bảo đảm hỗ trợ kịp thời, hiệu quả.

Ngoài ra, cần tăng cường giám sát việc sử dụng ngân sách, đặc biệt là nguồn ngoại tệ; đồng thời hoàn thiện chính sách đối với cán bộ công tác ở nước ngoài để bảo đảm điều kiện làm việc và đời sống.

 Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tham gia góp ý tại phiên thảo luận. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Ở góc độ khoa học - công nghệ, đại biểu Võ Thanh Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế chỉ ra nhiều “nút thắt” trong triển khai các nghị quyết liên quan đến lĩnh vực này.

Theo đại biểu, cơ chế tự chủ đại học hiện còn bất cập khi áp dụng đồng đều cho các nhóm ngành có điều kiện khác nhau. Các trường khoa học cơ bản cần đầu tư lớn nhưng khả năng tạo nguồn thu hạn chế, do đó cần có chính sách phù hợp hơn.

Việc phân bổ nguồn lực cho khoa học - công nghệ còn chưa đồng đều giữa các vùng, miền, khiến nhiều địa phương khó tiếp cận các đề tài lớn.

Đại biểu Võ Thanh Tùng nêu ý kiến liên quan đến tự chủ đại học. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Một vấn đề đáng chú ý là thủ tục hành chính trong triển khai và quyết toán đề tài còn phức tạp, khiến nhà khoa học mất nhiều thời gian cho công việc ngoài chuyên môn. Đại biểu đề nghị chuyển sang cơ chế khoán chi theo sản phẩm, giảm thủ tục để nâng cao hiệu quả nghiên cứu.

Đại biểu nhấn mạnh sự thiếu gắn kết giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Để khắc phục, cần tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Lê Thọ