 |
| Mạng lưới trung tâm AI toàn cầu của Google sẽ trải rộng tại nhiều quốc gia. Ảnh: nhandan.vn |
AI không chỉ là một công cụ, mà đang nhanh chóng trở thành một tài sản chiến lược, làm nền tảng cho tầm ảnh hưởng toàn cầu và thúc đẩy tiến bộ kinh tế - xã hội. Điều này khiến cuộc đua đầu tư vào năng lực và nguồn lực AI của các quốc gia và doanh nghiệp trên thế giới ngày càng mạnh mẽ và có ý nghĩa chiến lược.
Cuộc đua AI toàn cầu đang diễn ra trên 4 khía cạnh liên quan đến điện toán, dữ liệu, mô hình và nhân tài. Trong năm 2025, cuộc đua toàn cầu giành vị trí dẫn đầu về AI đã trở nên gay cấn hơn, khi các quốc gia trên toàn thế giới đầu tư mạnh mẽ để khai thác tiềm năng chuyển đổi của công nghệ này.
Những dấu ấn nổi bật
Theo nhà nghiên cứu thị trường Spherical Insights, quy mô thị trường AI toàn cầu năm 2025 đã mở rộng nhanh chóng, đạt khoảng 168,5 tỷ USD, dự kiến vượt mốc 2.760,3 tỷ USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm ấn tượng khoảng 32,5%.
Về phía các doanh nghiệp, AI đang trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh, với khoảng 78% các doanh nghiệp đã áp dụng công nghệ AI để cải thiện việc ra quyết định, hiệu quả hoạt động và trải nghiệm khách hàng.
Cũng trong năm 2025, ước tính số lượng người ứng dụng AI toàn cầu đạt khoảng 379 triệu người, đánh dấu mức tăng trưởng hàng năm lớn nhất từ trước đến nay. Sự chuyển đổi này nhấn mạnh vai trò quan trọng của AI như một động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo kỹ thuật số trên toàn thế giới.
Theo khảo sát AI toàn cầu năm 2025 của Công ty tư vấn quản trị toàn cầu McKinsey, tỷ lệ ứng dụng AI trong doanh nghiệp đã đạt 72% trên toàn cầu (trước đó chỉ 20% vào năm 2017). McKinsey cũng xếp hạng 10 quốc gia hàng đầu về tỷ lệ ứng dụng AI cho năm 2026. Trong đó, Mỹ duy trì vị trí dẫn đầu toàn cầu về AI, được thúc đẩy bởi nguồn đầu tư tư nhân chưa từng có, tỷ lệ ứng dụng AI trong doanh nghiệp tại Mỹ vượt mức 85%. Tiếp đó, Trung Quốc đầu tư mạnh mẽ vào AI như một ưu tiên chiến lược quốc gia, với mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới vào năm 2030. Quốc gia này vượt trội trong các ứng dụng AI, đặc biệt là công nghệ thị giác máy tính, nhận diện khuôn mặt và tự động hóa sản xuất…
Các quốc gia tiếp theo trong bảng xếp hạng lần lượt là Singapore, Vương quốc Anh, Đức, Israel, Hàn Quốc, Canada, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Nhật Bản. Bên cạnh đó, McKinsey cũng lưu ý, một số quốc gia đang nổi lên về AI, đang nhanh chóng tăng cường ứng dụng AI và có thể lọt vào top 10 trong những năm tới, bao gồm: Ấn Độ, Pháp, Hà Lan, Australia và Việt Nam; trong đó, Việt Nam được nhận định có lĩnh vực công nghệ đang phát triển nhanh chóng với nguồn nhân tài kỹ thuật mạnh mẽ.
Vị thế mới của Việt Nam
Có thể nói, năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử khi Việt Nam chính thức chuyển mình từ một quốc gia ứng dụng công nghệ sang một vị thế mới trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Với việc thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo vào tháng 12/2025, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới xây dựng và thông qua khung pháp lý chuyên biệt cho trí tuệ nhân tạo, tập trung vào việc tạo không gian thử nghiệm (sandbox) và đảm bảo AI “nhân văn, an toàn và tự chủ”. Việc ban hành đạo luật này đã đưa Việt Nam gia nhập nhóm các nền kinh tế tiên phong như EU, Nhật Bản và Hàn Quốc trong việc có khung pháp lý toàn diện và riêng biệt cho AI.
 |
| AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong đời sống xã hội. Ảnh: nhandan.vn |
Cùng với đó, báo cáo “AI Diffusion Report 2025” từ Viện Kinh tế AI của Microsoft (AIEI) cũng xếp Việt Nam ở vị trí thứ 38 trên thế giới về mức độ phổ biến trí tuệ nhân tạo, với tỷ lệ sử dụng AI trong dân số lao động tăng mạnh từ 21,2% trong nửa đầu năm lên 23,5% trong cuối năm 2025 - cao hơn mức tăng trung bình toàn cầu.
Việt Nam cũng được ghi nhận “có bước tiến đáng kể” trên bản đồ trí tuệ nhân tạo toàn cầu khi xếp thứ 6 trong số 40 quốc gia trong Chỉ số AI Thế giới 2025 (WIN World AI Index 2025), được Mạng lưới nghiên cứu thị trường độc lập toàn cầu (WIN) công bố gần đây.
Không chỉ vậy, trong năm qua, Việt Nam ghi dấu với nhiều dự án đầu tư vào hạ tầng AI và chip bán dẫn. Tháng 10/2025, Tập đoàn G42 của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) công bố kế hoạch đầu tư Trung tâm siêu dữ liệu AI với tổng vốn gần 2 tỷ USD tại TP. Hồ Chí Minh. FPT cũng triển khai dự án “Nhà máy AI” trị giá 200 triệu USD để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển AI, mở rộng hệ sinh thái điện toán đám mây có chủ quyền của Việt Nam. Và điểm nhấn đặc biệt là khi Qualcomm - một trong những tên tuổi hàng đầu trong ngành bán dẫn thế giới - chọn Việt Nam làm trọng tâm trong chiến lược AI toàn cầu với việc ra mắt Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển AI vào tháng 6/2025.
Triển vọng tương lai
Với đà phát triển nhanh chóng, năm 2026 này được dự báo sẽ là giai đoạn “chuyển mình” từ các thử nghiệm đơn lẻ sang việc tích hợp AI sâu rộng vào mọi khía cạnh của nền kinh tế toàn cầu. Ngân hàng đầu tư Barclays dự báo kinh tế thế giới năm 2026 sẽ tăng trưởng khoảng 3%, với AI đóng vai trò là “ngọn cờ” dẫn dắt các nền kinh tế lớn, như Mỹ, Trung Quốc, EU…
Trong khi đó, báo cáo của Gartner cho rằng chi tiêu cho CNTT toàn cầu dự kiến sẽ vượt ngưỡng 6.000 tỷ USD vào năm 2026, với AI là trọng tâm. Thị trường trung tâm dữ liệu AI năm 2026 cũng được cho sẽ vượt 300 tỷ USD, nhờ sự phát triển của chip bán dẫn 2nm và công nghệ quang học (photonics), báo cáo Triển vọng AI 2026 của TechInsights (2026 AI Outlook Report) nêu rõ.
Đối với Việt Nam, nơi có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet - tương đương 84,2% dân số (theo DataReportal), rõ ràng vẫn còn nhiều tiềm năng để ứng dụng AI sâu rộng hơn. Báo cáo “Nền kinh tế AI Việt Nam 2025” cho rằng, trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi trong kỷ nguyên số, đóng góp ước tính 120 - 130 tỷ USD vào GDP của Việt Nam đến năm 2040, tương đương 10 - 12% nền kinh tế quốc gia.
Nói như Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Ngozi Okonjo-Iweala, “AI có tiềm năng to lớn để cắt giảm chi phí thương mại và tăng năng suất… Với sự kết hợp đúng đắn giữa thương mại, đầu tư và các chính sách bổ trợ, AI có thể tạo ra những cơ hội tăng trưởng mới trong tất cả các nền kinh tế…”.
Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), dù có nhiều ý kiến bàn luận về nguy cơ bong bóng AI trong bối cảnh thế giới theo dõi nền kinh tế với tâm lý lo ngại, chi tiêu cho hạ tầng AI ở mức cao chưa từng có…, nhưng sự quan tâm mạnh mẽ đối với việc ứng dụng AI và vươn lên dẫn đầu trong cuộc đua AI vẫn sẽ là ưu tiên chung gần như trên toàn cầu trong năm 2026.