Thành phố Huế xây dựng đô thị di sản, Trung tâm văn hóa - du lịch đặc sắc tầm cỡ quốc tế

Khách tham quan di sản xem tái hiện lễ Đổi gác. Ảnh: G. HƯƠNG

Thời gian qua, Huế đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và sáng tạo: Đẩy mạnh trùng tu di sản; khôi phục các giá trị văn hóa phi vật thể; Không gian văn hóa cung đình được kết nối hài hòa với văn hóa dân gian và văn hóa đương đại, hình thành nhiều hoạt động nghệ thuật đặc sắc, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng. Các thương hiệu văn hóa - du lịch của Huế tiếp tục được khẳng định như: “Thành phố Festival Việt Nam”, “Thành phố Văn hóa ASEAN”, “Huế - Kinh đô Ẩm thực” - góp phần nâng cao vị thế của ẩm thực Huế, trở thành nguồn lực văn hóa quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội nói chung, phát triển du lịch của Huế nói riêng;“Huế - Kinh đô Áo dài”… từng bước được khôi phục và trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, không chỉ mang lại giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị loại hình trang phục này trong đời sống. Phong trào Mai vàng trước ngõ, xây dựng Huế trở thành xứ sở mai vàng của Việt Nam…, là những hành động thiết thực giữ gìn nét đẹp của không gian văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và vẻ đẹp của con người Huế. Công tác ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, du lịch được chú trọng. Những kết quả này đã đưa hình ảnh Huế ngày càng lan tỏa rộng rãi, tạo dấu ấn sâu sắc trong bạn bè quốc tế.

“Huế - Kinh đô Áo dài” từng bước được khôi phục và trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo. Ảnh: Hữu Phúc

Phát huy thế mạnh di sản gắn với xây dựng, gìn giữ, phát triển văn hóa Huế, con người Huế được Đảng bộ thành phố Huế luôn quan tâm, chú trọng. Để bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, di sản văn hóa, thành phố đã tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác quy hoạch, trùng tu di tích văn hóa, lịch sử, cách mạng tiêu biểu. Di chuyển các nhà máy, xí nghiệp, công sở ra khỏi khu vực Kinh thành; di dời dân cư sinh sống trên Thượng thành thuộc Kinh thành Huế. Đầu tư hạ tầng phát triển du lịch di sản; tăng cường liên kết, hợp tác với các địa phương trong nước và quốc tế gắn với xây dựng môi trường văn hóa, thân thiện, mến khách. Nghiên cứu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên cơ sở khai thác, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế của Huế về giá trị văn hóa, di sản; xây dựng cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực văn hóa…

Huế cũng là một trong những địa phương đang lưu giữ các đô thị cổ có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, thương mại như: Phố cổ Bao Vinh, phố cổ Gia Hội - Chợ Dinh. Để phát huy di sản “thành phố vườn”, với hàng trăm ngôi nhà vườn, phủ đệ gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, Huế đã và đang thực hiện các chính sách hỗ trợ để trùng tu, bảo vệ và phát huy giá trị của nhà vườn Huế từ nguồn vốn ngân sách và các nguồn huy động xã hội hóa. Có thể khẳng định, Huế đang mang trong mình diện mạo của một đô thị “Di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh”; đã và đang khẳng định vị thế của trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc của Việt Nam, phát triển theo hướng xanh và bền vững.

Bên cạnh những thành tựu rất đáng trân trọng, Huế vẫn đang đối diện với nhiều tồn tại và thách thức ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc tầm quốc tế. Quá trình đô thị hóa và áp lực phát triển kinh tế - xã hội đặt ra những yêu cầu rất lớn đối với công tác bảo tồn. Nhiều di tích đang xuống cấp nghiêm trọng, trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Công tác quản lý di sản trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng cực đoan gây ảnh hưởng lớn đến di tích và cảnh quan. Tiến độ số hóa di sản còn chậm; chất lượng sản phẩm du lịch chưa cao; nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực văn hóa - du lịch còn thiếu… Tuy vậy, với sự nỗ lực không ngừng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố Huế, những khó khăn trên là động lực để Huế đổi mới tư duy phát triển, phát huy mạnh mẽ tiềm năng di sản, gắn bảo tồn với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Huế thu hút du khách bởi sự đặc trưng về văn hóa. Ảnh: Quang Sang

Thành phố Huế xác định mục tiêu đến năm 2030 là đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam; một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu; một trong những trung tâm lớn của cả nước về khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao. Đây là định hướng chiến lược, là khát vọng lớn và hoàn toàn phù hợp với tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Trên cơ sở phân tích những cơ hội và thách thức nêu trên, bám sát tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, với quan điểm chỉ đạo: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước; coi văn hóa là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia, là nền tảng của sức mạnh mềm và là nguồn lực để bứt phá trong kỷ nguyên số. Để bước vào kỷ nguyên mới một cách bền vững, thành phố Huế xác định việc xây dựng một chiến lược phát triển mới, mang tính bền vững và đột phá; trong đó, tập trung triển khai một số nhiệm vụ với ba trụ cột quan trọng: (1) Bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế di sản; (2) xây dựng hệ sinh thái du lịch kết nối con đường di sản miền Trung, phát triển công nghiệp văn hóa hiện đại; (3) phát huy yếu tố con người và bản sắc Huế trong quá trình hội nhập. Đây là định hướng chiến lược cần có những giải pháp đồng bộ và phù hợp. Trong thời gian tới, với sự quan tâm, hỗ trợ của các ban, bộ, ngành Trung ương, thành phố Huế quyết tâm thực hiện các giải pháp sau đây:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội về vai trò của văn hóa và di sản trong phát triển. Bảo tồn phải đi đôi với phát triển; phát triển bền vững phải dựa trên nền tảng văn hóa và bản sắc Huế; đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của di sản văn hóa, tránh làm ảnh hưởng đến di sản.

Thứ hai, xây dựng Huế trở thành điểm đến văn hóa - du lịch hàng đầu khu vực Đông Nam Á thông qua việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo ra các sản phẩm du lịch mới, thu hút đầu tư vào du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch biển; phát triển kinh tế đêm; đẩy mạnh liên kết vùng nhất là với thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Trị, tăng cường quảng bá Huế bằng công nghệ số, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.

Thứ ba, tiếp tục huy động nguồn lực để trùng tu, phục hồi các công trình di tích cấp thiết; bảo tồn tổng thể nhà rường, làng cổ, phố cổ. Hỗ trợ phát triển hệ thống bảo tàng ngoài công lập; bảo vệ cảnh quan thiên nhiên đặc thù như sông Hương, núi Ngự, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, vịnh Lăng Cô…; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo tồn di sản.

Thứ tư, phát triển mạnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; hình thành các không gian sáng tạo, các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thư viện mở. Khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tham gia sáng tạo sản phẩm văn hóa có giá trị cao, góp phần tạo việc làm, phát triển kinh tế đi đôi với gìn giữ bản sắc.

Thứ năm, bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống Huế; đồng thời thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật đương đại mang bản sắc Huế. Tập trung đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phối hợp với các cơ sở đào tạo, các tổ chức quốc tế để đào tạo chuyên sâu lĩnh vực bảo tồn, công nghiệp văn hóa, du lịch, nghệ thuật sáng tạo; tạo điều kiện để văn hóa Huế lan tỏa trong đời sống xã hội và hội nhập mạnh mẽ với thế giới.

Điều làm nên sức sống bền bỉ của Huế không chỉ là những công trình, những di tích hay các lễ hội, mà chính là con người Huế - sâu sắc, thanh lịch, nghĩa tình, trí tuệ và sáng tạo. Trong dòng chảy của nền văn hóa đa dạng mà thống nhất của dân tộc Việt Nam, Nhân dân thành phố Huế vinh dự và tự hào đã có nhiều đóng góp, bảo vệ, gìn giữ và phát triển di sản văn hóa Huế, con người Huế để tiếp tục làm phong phú bản sắc văn hóa Việt Nam.

Đảng bộ và Nhân dân thành phố Huế tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới sáng tạo; thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ phát triển; giữ gìn và phát huy giá trị di sản; xây dựng Huế trở thành thành phố văn hóa - di sản tầm vóc quốc tế với mô hình đô thị “Xanh, Thông minh và giàu bản sắc”; Huế hôm nay mang trong mình cả giá trị quá khứ, nhịp sống hiện tại và động lực tương lai. Với tầm nhìn chiến lược đúng đắn, với sự quan tâm của Trung ương và sự đồng lòng của Nhân dân, Huế sẽ tiếp tục phát huy vai trò trung tâm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, trở thành thành phố di sản tầm vóc quốc tế, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.